Lâm
Vĩnh-Thế
Cựu
Học Sinh Trường Trung Học Petrus Trương Vĩnh Ký
1953-1960
Sáng ngày Thứ Tư, 29-6-1966, lúc 8:30, Tiểu Đoàn 2 Thủy
Quân Lục Chiến (TQLC), danh hiệu Trâu Điên, của Quân Lực Việt Nam
Cộng Hòa (QLVNCH) đã rơi vào ổ phục kích của Cộng quân tại Phò Trạch, thuộc Quận
Phong Điền, Tỉnh Thừa Thiên. Tiểu Đoàn
Trưởng, Trung Tá Lê Hằng minh, tử trận.
Bài viết này ghi lại diễn tiến của trận đánh phản phục kích nổi tiếng
trong chiến sử của binh chủng TQLC của QLVNCH.
Lâm Vĩnh-Thế
Trung-Tướng Dương Văn Minh sau đảo chánh ngày
1-11-1963
Vào
khoảng 10:30 giờ sáng ngày Thứ Tư, 30-4-1975, Tổng Thống Dương Văn Minh, vị Tổng
Thống cuối cùng của Việt Nam Cộng Hòa (VNCH), không do dân chúng bầu ra, mà do
Quốc Hội, trong phiên họp lưỡng viện đêm 27-4-1975, đồng ý cho tân Tổng Thống
hiến định Trần Văn Hương trao quyền Tổng Thống lại cho. Ngay hôm sau, 28-4-1975, vào lúc 5:30 chiều,
Tướng Minh tuyên thệ nhậm chức Tổng Thống VNCH. Và,
sáng ngày 30-4-1975, với tư cách Tổng Tư Lệnh, Tướng Minh đã ra lệnh cho toàn
thể Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa (QLVNCH) buông súng, ở yên tại chỗ, và chuẩn bị
bàn giao chính quyền cho các lực lượng của Chánh Phủ Cách Mạng Lâm Thời Cộng
Hòa Miền Nam Việt Nam, nghĩa là, trên thực tế, là chấp nhận đầu hàng. Trong một thời gian khá dài, dân chúng Miền
Nam vẫn nghĩ và tin rằng Tướng Minh, vì không còn có thể cứu được nước nữa, nên
đành phải chọn chuyện còn có thể làm được là đầu hàng để cứu dân. Bài viết này cố gắng tìm hiểu diễn tiến và nhận
định lại hậu quả của quyết định vô cùng quan trọng này trong lịch sử của VNCH.
Lâm Vĩnh-Thế
Bộ
Tổng Tham Mưu (BTTM) là cơ quan đầu nảo, chịu trách nhiệm về tất cả mọi vấn đề
liên quan đến việc chỉ huy và tham mưu cho Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa (QLVNCH)
trong suốt cuộc chiến tranh dài 20 năm giữa hai miền Nam Bắc của Việt Nam (1955-1975). Bài viết này cố gắng ghi lại những nét chính
về lịch sử, tổ chức, nhiệm vụ và điều hành của BTTMQLVNCH trong khoảng thời
gian đó.
Lâm Vĩnh-Thế
Chiến Tranh Việt Nam kéo dài khoảng
hơn 20 năm (1954-1975). Việt Nam Cộng
Hòa (VNCH) tức Miền Nam vĩ tuyến 17 là quốc gia bị xâm lược, ở vào thế bắt buộc
phải tự vệ, đã xây dựng một quân đội mang tên là Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa
(QLVNCH) để chống trả lại các cuộc tấn công của các lực lượng vũ trang của Miền
Bắc Cộng sản. Trong trân chiến này, QLVNCH đã có một số tướng
lãnh trong sạch, thanh liêm, thương yêu binh sĩ, và trọn cả binh nghiệp luôn
luôn chỉ huy các đơn vị tác chiến. Bài
viết này cố gắng tóm lược sự nghiệp của 3 vị gốc Nhảy Dù trong số các tướng
lãnh xứng đang được vinh danh đó.
Lâm Vĩnh Thế
Bài
viết này được viết ra để tìm hiểu một cách thật chính xác khi được Tổng Thống
Nguyễn Văn Thiệu bổ nhiệm ra nắm Quân Đoàn I và chuẩn bị phản công để tái chiếm
Quảng Trị, Trung Tướng Ngô Quang Trưởng thật sự đã nắm quyền chỉ huy bao nhiêu tướng
lãnh, sĩ quan cao cấp và trung cấp, và bao nhiêu đơn vị tác chiến của Quân Lực
Việt Nam Cộng Hòa (QLVNCH).
Lâm Vĩnh-Thế
Nguyên Nhân Trực Tiếp
Ngày
11-3-1966, “Hội-đồng các Tướng-lãnh và Ủy Ban Lãnh Đạo Quốc Gia (UBLÐQG) nhóm họp 5 tiếng đồng hồ tại Bộ
Tổng-tham-mưu và quyết định cho Trung-tướng Nguyễn Chánh Thi, Tư-lịnh Vùng I
Chiến-thuật kiêm Ðại-biểu Chánh-phủ tại vùng nầy, được nghỉ phép để đi chữa
bịnh mũi.”1 Ngày 13-3-1966, “Hội-đồng
Tướng-lãnh, gồm cả các chỉ-huy địa-phương nhóm họp tại Bộ Tổng-tham-mưu và biểu
quyết với 32 phiếu thuận và 1 phiếu trắng cho Tướng Nguyễn Chánh Thi nghỉ việc. Thiếu-tướng Nguyễn Văn Chuân được cử lên thay
làm Tư-lịnh Vùng I kiêm Ðại-biểu Chính-phủ.” 2 Việc cách chức
Tướng Thi đã là ngòi nổ làm bùng lên cuộc “Biến
Ðộng Miền Trung năm 1966.”
Vinh-The
Lam, M.L.S.
Librarian
Emeritus
University
of Saskatchewan
CANADA
7-12-66.— Dân-biểu Trần Văn Văn bị
hai thanh niên cưỡi Honda bắn tử-thương, hồi 9 giờ sáng nay trước nhà đường
Phan Thanh Giản, Sài Gòn. Một hung thủ bị
bắt.
(Translation:
Deputy Trần Văn Văn was shot dead by two young men riding a Honda at 9 a.m. in
front of his house on Phan Thanh Giản Street, Saigon. One of the assassins was arrested.)
(Source:
Đoàn Thêm. 1966: việc từng ngày
(1966: chronology), p. 220.[1]
The assassination of Mr. Trần Văn
Văn, Deputy of the Constituent Assembly (CA), on December 7, 1966, was an
important political event, causing a lot of debates at that time. The Nguyễn Cao Kỳ government accused the Viet
Cong for this terrorist act and sentenced to death the assassin caught on
spot. The media, even Deputy Trần Văn
Văn’s family, thought that Mr. Văn had been eliminated by the government for
his constant opposition to it. Now,
after more than half a century, based on various sources of documents, this
author is trying to know the truth of this affair.
Vĩnh
Nhơn
Sau đây là bản dịch của tài liệu mật của Bộ Ngoại Giao Hoa
Kỳ, được làm bảng dẫn trong Quyển (Volume) 2, trang 778 của The
Declassified Documents: Retrospective Collection do nhà xuất bản
Carrollton Press xuất bản tại Washington, DC. vào năm 1976. Toàn bộ
văn bản của tài liệu này có thể đọc được trong bộ vi phiếu (microfiche) mang
tên Declassified Documents Reference System: Retrospective Collection, ở
vi phiếu dành cho các trang 777A-781F.
Lâm Vĩnh-Thế
Sau ngày
30-4-1975, và trong một thời gian khá dài, có lẽ đến 10-15 năm, phần đông người
Việt ở hải ngoại đều có một nhận định chung không tốt về cựu Tổng Thống Nguyễn
Văn Thiệu như sau: một nhà lãnh đạo hèn nhát, đào ngũ, bỏ rơi đồng đội và đồng
bào, và là nguời lãnh đạo chịu trách nhiệm hoàn toàn về sự sụp đổ quá nhanh của
Việt Nam Cộng Hòa (VNCH). Nhận định này,
mặc dù phổ biến, và dựa vào một số sự việc đã xảy ra trong các tháng 3-4/1975,
chỉ là do cảm tính, không dựa vào bất cứ tài liệu khả tín nào cả. Gần như ai
cũng biết và nhớ câu nói nổi tiếng của ông “Ðừng nghe những gì Cộng sản
nói mà hãy nhìn kỹ những gì Cộng Sản làm,” nhưng hình như đó
cũng là sự đánh giá duy nhứt của nhân dân Miền Nam về sự nghiệp
chính trị của ông. Nhưng dần dà sau
đó, với sự ra đời của một số sách và bài báo ngày càng nhiều, cả Việt ngữ lẫn
Anh ngữ, của một số tác giả nghiêm túc, và dựa trên những tài liệu mật của
Chính phủ Hoa Kỳ đã được giải mật, nhận định của người Việt hải ngoại về
ông đã có phần thay đổi. Bài viết này cố
gắng đưa ra một đánh giá trung thực, khách quan về vị nguyên thủ quốc gia này của
VNCH. Tiêu chuẩn mà người viết sử dụng
trong việc đánh giá lại nhân vật lịch sử này gồm 3 yếu tố: 1) Quá trình đào tạo
và kinh nghiệm thực tiễn; 2) Cách ứng xử, quyết định và hành động; và 3) Khả
năng chính trị và cầm quyền. Việc đánh
giá này tập trung trong 3 giai đoạn quan trọng trong cuộc đời chính trị của
nhân vật này: 1) Trước cuộc đảo chánh ngày 1-11-1963, 2) Từ sau cuộc đảo chánh
ngày 1-11-1963 cho đến ngày 30-10-1967; và 3) Từ ngày 1-11-1967 cho đến khi ông
từ chức Tổng Thống VNCH vào ngày 21-4-1975.
Lâm Vĩnh Thế
Hoa Kỳ và Bắc Việt đã chính thức khởi sự thương thuyết công khai tại Paris, Pháp, từ ngày 13-5-1968. Vì là đàm phán công khai, hai bên không thể tạo được thỏa hiệp nên hoàn toàn không có kết quả chi cả. Do đó hai bên đồng ý chấm dứt họp công khai và bắt đầu họp kín từ ngày 26-6-1968.
Lâm Vĩnh-Thế
Cách đây 10 năm, tác giả bài viết này có viết một bài về
biến cố quan trọng này, đề tựa là "Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ đổ bộ
vào Đa Nẵng ngày 8 tháng 3 năm 1965," đăng trên tuần báo Thời
Mới (Toronto), số 126, ngày 1/12/2004, trang 29, 33-34, 36 và 38. Bài viết đó đã đuợc đăng lại trong cuốn sách
của tác giả xuất bản năm 2008, Bạch hóa tài liệu mật của Hoa Kỳ về Việt
Nam Cộng Hòa, ở các trang 153-176.
Bài viết này tìm hiểu thêm về biến cố quan trọng đó dựa trên một số tài
liệu mới tìm thêm được.
Lâm
Vĩnh-Thế
8-3-65.
- Tòa
Ðại-sứ Hoa Kỳ thông-cáo: 2 tiểu-đoàn TQLC được gửi sang để tăng-cường hệ-thống
an-ninh của căn-cứ Không-quân Ðà Nẵng, cho Quân-độI VNCH đang giữ trách-vụ
an-ninh được rảnh tay chiến đấu.
- 1500
TQLC Mỹ tới Ðà Nẵng.
(Tài
liệu trích dẫn: Ðoàn Thêm. 1965: Việc Từng Ngày. Saigon:
Phạm Quang Khai, 1968. Tái bản tại Hoa Kỳ. Los
Alamitos, Calif.: Xuân Thu, 1989, tr. 45.).
Vào tháng 3 năm 1965, sự kiện "1500 TQLC Mỹ tới
Ðà Nẵng" được ghi nhận một cách bình thường, như những chuyện
khác đã xảy ra trong thời gian đó. Bây giờ, gần 50 năm sau, các nhà
nghiên cứu về chiến tranh Việt Nam đều công nhận rằng đó là một sự kiện vô cùng
quan trọng đối với lịch sử của cuộc chiến, nhất là đối với vấn đề "sự
tham chiến của Hoa Kỳ tại Việt Nam". Chúng ta thử tìm
hiểu tầm quan trọng của sự kiện lịch sử này trong bối cảnh thật sự của nó.
Lâm
Vĩnh-Thế
Trong suốt thời gian chiến tranh Việt Nam, Cơ Quan Trung
Ương Tình Báo của chính phủ Hoa Kỳ (Central Intelligency Agency -- C.I.A.) đã
tạo ra hàng ngàn tài liệu mật (classified) liên quan đến tình hình chính trị,
quân sự, kinh tế của Việt Nam Cộng Hòa (V.N.C.H.). Từ hơn 20 năm nay, rất nhiều
tài liệu thuộc loại nầy đã được bạch hóa (declassified) và trở thành một nguồn
sử liệu rất quan trọng cho việc nghiên cứu về lịch sử của V.N.C.H. Tuy nhiên,
cũng như bất cứ loại sử liệu nào, các tài liệu mật của C.I.A. cũng đòi hỏi một
sự hiểu biết đầy đủ về lý do cũng như cách thức tạo dựng ra chúng. Bài viết nầy
nhằm cung cấp cho người đọc những hiểu biết cần thiết về loại tài liệu nầy.
Vĩnh Nhơn
(Ðã đăng trong Thời
Báo (Toronto), số 456, ngày 25-9-1998, tr. 78-84; đăng lại toàn
văn trong Bạch hóa tài liệu mật của Hoa Kỳ về Việt Nam Cộng Hòa,
tr. 12-26)
Lời Mở
Ðầu
Từ sau
khi Lệnh Hành Pháp (Executive Order) số 11652 được ban hành, nhiều tài liệu mật
sau Thế Chiến 2 của chính phủ Hoa Kỳ đã được bạch hóa. Số tài liệu mật được bạch hoá nầy càng được
công bố nhiều hơn sau khi Ðạo Luật Tự Do Về Thông Tin (Freedom of Information
Act) được tu chính vào tháng 2 năm 1975.
Những tài liệu nầy được làm bảng dẫn (indexed) đầy đủ và xuất bản như
một thư mục (catalog) lần đầu tiên dưới nhan đề sau đây: The Declassified
Documents Quarterly Catalog do nhà xuất bản Carrollton Press ở Arlington,
Virginia ấn hành từ năm 1975. Thư mục
nầy, như tên gọi, được xuất bản mỗi năm 4 lần.
Ngoài ra, nhà xuất bản Carrollton Press cũng cho ấn hành vào năm 1976
một thư mục hồi tố, tập hợp các tài liệu bạch hoá trước đó, mang nhan đề: The
Declassified Documents : Retrospective Collection, gồm 2 phần (Part) , phần I
gồm các bảng tóm lược (Abstracts) các tài liệu bạch hoá, phần II là bảng dẫn
theo đề tài (Cumulative Subject Index). Từ tháng 7 năm 1981, thư mục nầy chuyển qua
do nhà xuất bản Research Publications ở Woodbridge, Connecticut chịu trách
nhiệm ấn hành. Từ đầu năm 1986 trở đi,
thư mục nầy đổi nhan đề thành The Declassified Documents Catalog và được ấn
hành hai tháng một lần. Hiện nay, thư
mục nầy mỗi năm ra 7 số, các số từ 1 đến 6 là phần toát yếu, số 7 là bảng
dẫn. Người làm công tác nghiên cứu, sau
khi tra thư mục nầy, sẽ đọc toàn bộ văn bản của tài liệu được xuất bản dưới
dạng vi phiếu (microfiche). Các tài liệu
mật được bạch hoá nầy chủ yếu là các tài liệu của Cơ Quan Trung Ương Tình Báo
Hoa Kỳ (Central Intelligence Agency, thường được biết dưới tên viết tắt là
C.I.A.), của Bộ Ngoại Giao (State Department), và Bộ Quốc Phòng (Department of
Defense). Ngoài ra cũng có cả tài liệu
của các cơ quan, bộ phủ khác như Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia (National Security
Council), Toà Bạch Ốc (White House, tức Phủ Tổng Thống), Cơ Quan Ðiều Tra Liên
Bang (Federal Bureau of Investigation, thường được biết dưới tên viết tắt là
F.B.I.), vv. Về hình thức văn bản, các
tài liệu nầy có thể là các bức điện tín, các văn thư, các báo cáo, các biên bản
họp, vv. Nói chung, các tài liệu nầy có
thể giúp các nhà nghiên cứu tìm thấy các sự kiện đã được che dấu trước đây, các
cách thức diễn dịch các biến cố, cũng như tiến trình hình thành các quyết định
về chính sách của chính phủ Hoa Kỳ. Tài liệu dịch sau đây được làm bảng dẫn
trong The Declassified Documents: Retrospective Collection, Phần (Part) I,
Quyển (Volume) 1, trang 47, đoạn E. Bản
tài liệu toàn văn nằm trong bộ vi phiếu DDRS (Declassified Documents Reference
System) : Retrospective Collection, ở vi phiếu dành cho các trang 45B-48B. Tài liệu nầy mang số hiệu OCI No. 0344/65
(Amended), dài 6 trang đánh máy, được tu chính vào ngày 20 tháng 2 năm 1965,
dựa trên tài liệu mang cùng số được soạn thảo trước đó một ngày chỉ dài có 2
trang. Tài liệu nầy được bạch hóa vào
ngày 24 tháng 12 năm 1975. OCI là chữ
tắt của Office of Current Intelligence (Phòng Tình Báo Hiện Hành), một bộ phận
của Nha Tình Báo (Directorate of Intelligence) của C.I.A. OCI, được thành lập vào năm 1951(1)
có nhiệm vụ cung cấp các báo cáo và phân tích ngắn để đáp ứng với những biến cố
đang diển ra nhanh. Như vậy, tài liệu
nầy rõ ràng là được soạn thảo để đáp ứng với biến cố xảy ra vào ngày 19 tháng 2
năm 1965: đó là việc "Ðại Tá Phạm
Ngọc Thảo (Công giáo) kéo một lực lượng Bộ Binh và chiến xa về Saigon chiếm
đóng trại Lê Văn Duyệt, đài phát thanh và bến Bạch Ðằng" (2).
Vĩnh Nhơn
Tài liệu chuyển dịch sau
đây là một công điện Mật của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ mang số 18692, ngày
29-07-1968, gởi từ Toà Ðại Sứ Hoa Kỳ tại Paris về Bộ Ngoại Giao ở Washington,
DC, và đã được bạch hóa vào ngày 01-07-1996.
Tài liệu nầy được làm bảng dẫn trong The Declassified Documents Catalog:
1997, Quyển XXIII, số 4 (Tháng 7-8 năm 1997), tr. 78. Ðộc giả có thể đọc toàn văn trong bộ vi phiếu
Declassified Documents Reference System (DDRS) của năm 1997, tại vi phiếu mang
số 172 (cho các tài liệu được đánh số từ 2137 đến 2156; tài liệu nầy được đánh
số 2149).
Lâm Vĩnh-Thế
Từ nhiều
năm nay, rất nhiều tài liệu mật của Chính phủ Hoa Kỳ đã được bạch hoá, trở
thành một nguồn thông tin quan trọng trong việc nghiên cứu về Việt Nam Cộng Hòa
nói chung và Chiến tranh Việt Nam nói riêng.
Bài viết nầy nhằm giới thiệu với bạn đọc vấn đề truy dụng (access) loại
tài liệu nầy, dựa trên kinh nghiệm bản thân của ngườI viết trong quá trình khai
thác các tài liệu nầy trong việc nghiên cứu.
Vĩnh Nhơn
Lời Mở Ðầu
Tài liệu
dịch sau đây là một công điện gồm 4 trang, mang số TDCS-314/01862-65 của Cơ
Quan Trung Ương Tình Báo Hoa Kỳ (C.I.A. = Central Intelligence Agency), đề ngày
10-02-1965, được công bố ngày 20-12-1975.
Tài liệu nầy được làm bảng dẫn (indexed) trong Quyển 1 (Volume 1), trang
45, đoạn B, của bộ sáchThe Declassified
Documents : Retrospective Collection, do nhà xuất bản Carrolton Press xuất
bản tại Washington, D.C vào năm 1976.
Toàn bộ văn bản của tài liệu nầy có thể đọc được trong bộ vi phiếu
(microfiche) mang tên Declassified
Documents Reference System : Retrospective Collection (DDRS), ở vi phiếu
dành cho các trang 45B-48B.
Lâm Vĩnh-Thế
30-6-1967.-
Thiếu-Tướng Nguyễn Cao Kỳ cùng chung liên-danh ứng-cử với Trung-Tướng Nguyễn
Văn Thiệu: Tướng Thiệu ứng-cử Tổng-thống, tướng Kỳ Phó-tổng- thống.
(Ðoàn
Thêm. 1967: Việc Từng Ngày. Los
Alamitos, Calif.: Xuân Thu, 1989. Tr.
148)
Hiện nay, gần 40 năm sau
của sự việc nêu trên, những độc giả trẻ tuổi người Việt khi đọc đoạn văn trên
chắc chắn sẽ thấy đó là một chuyện bình thường, rất bình thường. Nhưng vào ngày tháng đó của năm 1967, mẫu tin
nầy là một quả bom nổ lớn, rất lớn tại thủ đô Sài Gòn của nước Việt Nam Công
Hòa (VNCH). Bài viết nầy cố gắng tìm
hiểu chuyện gì đã xảy ra tại phiên họp vào hai ngày 29 và 30-6-1967 của Hội Ðồng
Quân Lực đã đưa đến sự thành hình của liên danh Thiệu-Kỳ trong cuộc bầu cử Tổng
Thống năm 1967.
Lâm Vĩnh-Thế
Trước năm 1954, đại đa số người Việt Nam chưa hề nghe nói đến nước
Canada. Ngược lại, người Canada cũng
không hề quan tâm đến vùng Ðông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng. Ngay trong thời gian Thế Chiến II còn đang
diễn ra ác liệt, quan điểm của chính phủ Canada là Canada chỉ nên tham chiến
chống lại Nhật Bản tại các khu vực có liên hệ trực tiếp đến quyền lợi của Canada
như một nước Bắc Mỹ, thí dụ như khu vực Bắc và Trung Thái Bình Dương, hơn là
tại các khu vực xa xôi như Ðông Nam Á.1 Riêng về Việt Nam thì đó là một quốc gia quá
xa xôi, hẻo lành đối với đa số người Canada.2 Nhưng rồi sự thờ ơ nầy đã dần dà được thay
thế bởi một mối quan tâm càng ngày càng gia tăng do tình hình chính trị sôi
động trong vùng, cụ thể là do phong trào dành độc lập dấy lên như một hậu quả
tất nhiên của sự suy yếu của các thế lực đế quốc, thực dân trong vùng sau Thế
Chiến II, gợi lại hình ảnh của vùng bán đảo Balkan trong thời kỳ trước Thế
Chiến I.3 Trong bối cảnh đó,
cuộc giao tiếp đầu tiên giữa Việt Nam và Canada đã được thực hiện qua vai trò
của Canada như một thành viên trong Ủy Hội Quốc Tế Kiểm Soát Ðình Chiến do hiệp
định đình chiến được ký kết vào ngày 20-7-1954 tại Genève.
Lâm Vĩnh-Thế
30-1-1964.
– Sáng hôm nay, nhiều ngã đường bị Quân-đội canh gát,với cả chiến xa. Dân-chúng đồn có đảo-chánh. Các Tướng lãnh họp tại Bộ Tổng-Tham-Mưu để
thanh trừng nội bộ. Hội-Đồng Quân-Nhân Cách-Mạng
ra Quyết-định chấm dứt nhiệm-vụ của Ban Chấp-Hành Hội-Đồng thành lập ngày
1-11-1963. Trung-Tướng Nguyễn Khánh ra
Tuyên-Cáo giải thích vụ biến-cố: từ 3 tháng nay, tình-hình suy xụp về mọi mặt,
“chánh-quyền tỏ ra bất-lực và phản Cách-Mạng,” một số người chạy theo Thực-dân
và Cộng-sản; nên một lần nữa, Quân-Đội lại phải can thiệp. Các Trung-Tướng Trần-văn-Đôn, Lê-văn-Kim, Tôn-thất-Đính,
Mai-hữu-Xuân đã bị bắt giữ từ đêm qua.
Th.T. Nguyễn-Ngọc-Thơ cũng bị bắt nhưng tới sáng đã được phóng thích.
31-1-1964.
– Trung-Tướng Nguyễn Khánh họp báo tại Bộ Tổng-Tham-Mưu, giải thích không có
đảo-chính, chỉ có cuộc Chỉnh-Lý để Chánh-quyền theo đúng đường lối
Cách-Mạng. Và tuyên bố: được Hội-Đồng
Quân-Nhân Cách-Mạng cử làm Chủ-Tịch, kiêm Tổng-Tư-Lịnh Quân Đội.
(Trích dẫn: Đoàn Thêm. Hai mươi năm qua: việc từng ngày
(1945-1964). Los Alamitos, Calif: Xuân Thu xuất
bản, 1989?, tr. 378-379)
Cuộc đảo chánh được gọi là Chỉnh Lý của Trung Tướng Nguyễn Khánh xảy ra đúng 3 tháng sau cuộc
đảo chánh ngày 1-11-1963 lật đổ chế độ Ngô Ðình Diệm là một biến cố chính trị
rất bất ngờ đối với người đương thời.
Chiêu bài được Tướng Khánh đưa ra để biện minh cho cuộc Chỉnh Lý là để ngăn chận âm mưu trung
lập hóa Miền Nam của các tướng lãnh thân Pháp.
Bây giờ hơn 40 năm đã trôi qua, với nhiều tài liệu mật đã được bạch hóa,
bài viết nầy cố gắng tìm hiểu cho thật đúng bản chất của biến cố chính trị quan
trọng nầy.