marque

*** Chào mừng bạn đang ghé thăm trang web Tuyển Tập Vĩnh Nhơn Lâm Vĩnh Thế *** Bài mới nhất

Thứ Tư, 15 tháng 11, 2023

Phát Triển Thư Viện Tại Việt Nam Cộng Hòa Trước Ngày 30-4-1975

 


 

G.S. Lâm Vĩnh Thế, M.L.S.

Cưu Chủ Tịch Hội Thư Viện Việt Nam

Cựu Trưởng Ban, Ban Thư Viện Học, Đại Học Vạn Hạnh

Librarian Emeritus

University of Saskatchewan

CANADA

 

            Bài viết nầy phần lớn dựa vào ký ức của người viết vì tài liệu chính thức cũng như các thống kê về thư viện của VNCH hiện nay phần lớn không còn tìm thấy nữa.  Rất may là phần lớn những số báo của Thư Viện Tập San, cơ quan ngôn luận chính thức của Hội Thư Viện Việt Nam (HTVVN) của Việt Nam Cộng Hòa (VNCH), xuất bản trước ngày 30-4-1975, vẫn còn giữ được nên người viết cũng nắm được một số dữ kiện và số liệu về tình trạng thư viện tại Miền Nam.  Người viết rất mong được độc giả bổ túc những thiếu sót cũng như giúp đính chính những lầm lẫn.

Xem Thêm ==>

Chủ Nhật, 24 tháng 10, 2021

Duyên Nợ Của Tôi Với Đại Học Vạn Hạnh

 


G.S. Lâm Vĩnh-Thế

Nguyên Trưởng Ban Thư Viện Học

Phân Khoa Văn Học & Khoa Học Nhân Văn

Ðại Học Vạn Hạnh

 

 

Tháng 5 năm 1973, sau hai năm theo học ngành Thư Viện Học tại Ðại Học Syracuse, tiểu bang New York, Hoa Kỳ, tôi tốt nghiệp với văn bằng Master of Library Science (MLS) và lên đường về nước.  Tôi không bao giờ ngờ cuộc đời của tôi sẽ gắn liền vớI Ðai Học Vạn Hạnh trong những năm sau đó.

Xem Thêm ==>

Thứ Tư, 20 tháng 10, 2021

Các Trở Ngại Trong Việc Phát Triển Thư Viện Đại Học Tại Đông Nam Á

 

Lâm Vĩnh-Thế

(Đã đăng trong Thư viện tập san, số 22, Đệ 3 TCN 1974, tr. 6-16)

 

I.             Tầm Quan Trọng của Thư Viện Đại Học Trong Vùng Đông Nam Á

 

Vai Trò của Đại Học Trong Việc Phát Triển Quốc Gia:  Như mọi người đều biết, tất cả các quốc gia Đông Nam Á (trừ Thái Lan) đều là thuộc địa của các cường quốc Tây Âu mãi cho đến cuối Thế Chiến II.  Sự khai thác, bóc lột quá đáng của các đế quốc đã đem đến hậu quả là một tình trạng chậm tiến tại các nước này trong mọi địa hạt.  Nhu cầu phát triển tại các quốc gia này rất rõ sau khi dành được độc lập.  

Chương Trình C.I.P. Là Gì?

 


Lâm Vĩnh-Thế 

(Ðã đăng trong Thư viện tập san, số 23, Ðệ 4 TCN 1974, tr. 45-50)

 

            Có lẽ giấc mơ chung của tất cả quản thủ thư viện ở khắp nơi trên thế giới là khỏi phải làm tổng kê phân loại nữa.  Mỗi quyển sách mua về đều có kèm theo thẻ tổng kê cho chính quyển sách đó được thực hiện đầy đủ và chính xác. Vấn đề chính ở đây là vấn đề phục vụ độc giả.  Thông thường khi sách chưa được làm tổng kê thì chưa thể cho ra măt độc giả được.  Công tác tổng kê mất rất nhiều thì giờ và như thế gây nhiều tốn kém.  Ðể tránh việc mỗi thư viện phải tự làm tổng kê lấy, tại Anh Mỹ, từ lâu rồi, người ta đã áp dụng lối tổng kê tập trung.  Một thư viện hoặc một cơ sở xuất bản hay một nhà trung gian sẽ đứng ra thực hiện thẻ tổng kê và sau đó in ra bán lại cho các thư viện khác.  Thư Viện Quốc Hội Hoa Kỳ (Library of Congress, viết tắt là L.C.) đã cung cấp dịch vụ này cho các thư viện lớn nhỏ tại Hoa Kỳ từ gần ¾ thế kỷ nay.  Từ sau Ðệ Nhị Thế Chiến đến nay, với mức độ gia tăng ghê gớm của ngành xuất bản tại Hoa Kỳ, việc sử dụng thẻ mua của L.C. không giúp các thư viện cung cấp ngay sách cho độc giả được.  Nhiều khi sách đã mua về phải nằm chờ trong phòng tổng kê khá lâu vì chưa mua được thẻ.  Tại sao không tìm một cách gì để các nhà xuất bản có thể in luôn vào trong sách thẻ tổng kê cho chính quyển sách đó, như thế sẽ giúp tất cả các thư viện, với phương tiện sao chụp nhanh chóng hiện hữu, có thể thực hiện ngay bộ thẻ cho quyển sách và do đó có thể cung cấp sách ngay cho độc giả ?  Câu hỏi này đã được giải đáp phần nào rồi từ cuối thập niên 1950 với Chương Trình C.I.S. (Cataloging In Source) của L.C. và gần đây với Chương Trình C.I.P. (Cataloging In Publication) cũng của L.C.  Bài viết này cố gắng tóm lược những nét chính của 2 chương trình này.

Xem Thêm ==>

Diễn Trình Thành Lập và Ðặc Ðiểm của Các Bộ Quy Tắc Tổng Kê của Khối Anh-Mỹ

 


Lâm Vĩnh-Thế

(Ðã đăng trong Thư viện tập san, số 24, Ðệ I TCN 1975, tr. 37-48)

            Với những thành quả đạt được trong các thế kỷ 16, 17 và 18, ngành tổng kê đã hội tụ được những căn bản vững chắc.  Sang thế kỷ 19, cùng với sự phát triển nhanh chóng của các thư viện quốc gia tại Aâu Châu, nhu cầu của một bộ quy tắc tổng kê càng ngày càng thấy rõ.  Bộ quy tắc đầu tiên có ảnh hưởng rộng rãi là bộ quy tắc của British Museum (B.M.)  Cũng chính bộ này đặt nền móng cho ngành tổng kê hiện đại.  Bài viết này mô tả những diễn tiến trong cố gắng kết tập các bộ quy tắc tổng kê trong 2 thế kỷ 19 và 20, bắt đầu từ bộ của B.M. cho tới bộ Anglo-American Cataloging Rules 1967 (viết tắt là AACR 1967).

Xem Thêm ==>

Một Hội Thư Viện cho Việt Nam

 

Lâm Vĩnh-Thế

 

(Nguyên tác Anh ngữ, "A National Library Association for Vietnam," đã đăng trong tạp chí New Library World (Anh Quốc), vol. 102, no. 1166/1167, July 2001, tr. 278-282.)

 

 

Hiện nay trên thế giớI có ít nhứt là 77 hộI thư viện quốc gia (không kể các hộI thư viện quốc gia chuyên ngành, như y khoa, luật, vv.), kể cả các nước sau đây trong vùng Ðông Nam Á: Kam-pu-chia, In-đô-nê-xia, Mả Lai Á, Myanmar (Miến Ðiện), Phi-Luật-Tân, Tân-Gia-Ba, và Thái Lan (IFLA Directory, 2000-2001,2000). Do đó, sự kiện Việt Nam, một nước trong vùng Ðông Nam Á, không có một hộI thư viện quốc gia là một điều không bình thường (trước đây tại Miền Nam Việt Nam đã từng có một HộI Thư Viện Việt Nam, nhưng hộI đoàn nầy đã không còn nữa sau khi đất nước thống nhứt vào năm 1975), đặc biệt nếu ta xét đến số lượng rất đáng kể những chuyên viên thư viện và thông tin đang công tác trong cả nước hiện nay. 

Thứ Bảy, 16 tháng 10, 2021

Giao Diện Giữa Người Sử Dụng và Mục Lục Trực Tuyến

 


Lâm Vĩnh-Thế

 

(Đã đăng trong Bản Tin Điện Tử Thư Viện Đại Học Khoa Học Tự Nhiện Tp Hồ Chí Minh, số 2-2001, tại địa chỉ Internet sau đây: http://www.glib.hcmuns.edu.vn/newspdf/Letter2001_2_9.pdf )

Mục lục trực tuyến (online catalog) đang bước đầu được đưa vào sử dụng tại một số các thư viện đại học ở Việt Nam, thay thế dần cho các tủ mục lục phiếu (card catalog).  Ðây là một bước tiến rất đáng kể trong tiến trình phát triển thư viện tại Việt Nam.  Bài viết nầy nhằm giớI thiệu một số vấn đề cần lưu ý khi thiết kế giao diện giữa ngườI sử dụng (sau đây, sẽ dùng chữ tắt NSD) và mục lục trực tuyến (sau đây, sẽ dùng chữ tắt MLTT).

Xem Thêm ==>

Một Ðề Nghị Với Các Quản Thủ Thư Viện Học Ðường: Tổng Kê Ðơn Giản Hóa

 


Lâm Vĩnh Thế

 

            Ai cũng biết và đồng ý rằng tổng kê là một công tác quan trọng của thư viện vì tất cả mọi công tác và dịch vụ khác của thư viện, nhiều hay ít, đều dựa trên đó.  Tổng kê lại là công tác mất nhiều thì giờ nhất và, theo quan niệm quản trị tân tiến, thì giờ cũng có nghĩa là tiền bạc.  Ðó là lý do của sự hiện diện của các hệ thống trị thư tập trung ở các nước Aâu Mỹ hiện nay.  Thư Viện Quốc Hội Hoa Kỳ đã lãnh đạo về dịch vụ cung cấp thẻ cho các thư viện từ đầu thế kỷ này.  Hiện nay tại Hoa Kỳ còn có cả nhiều nhà trung gian lãnh lo việc trị thư toàn bộ cho các thư viện nữa.  Những thư viện giao dịch với họ sẽ nhận được sách đã được chuẩn bị hoàn toàn và một bộ thẻ đầy đủ cho quyển sách đó.  Tất cả công việc mà người quản thủ phải làm sẽ chỉ là xếp thẻ vào tủ thư mục và xếp sách lên kệ.  Ðiều nầy có nghĩa là người quản thủ sẽ có rất nhiều thì giờ rảnh để phục vụ độc giả.

Xem Thêm ==>

Nguyên Tắc Thiết Lập Ðề Mục

 


Lâm Vĩnh-Thế 

 

            Nếu tổng kê là một công tác quan trọng trong thư viện thì việc thiết lập đề mục là một phần quan trọng của tổng kê.  Công tác tổng kê quan trọng vì nó đem lại cái gạch nối cần thiết giữa tài liệu và người sử dụng thư viện.  Cái gạch nối nầy có thật sự hữu ích hay không tùy thuộc phần lớn vào công tác tổng kê môn loại tức là việc thiết lập đề mục.  Một đề mục không chính xác sẽ làm mất thì giờ của người sử dụng tủ thư mục vì không dẫn họ tới được đúng tài liệu mà họ đang cần.   Một đề mục xa lạ, không thuộc ngôn ngữ của người tìm, trở thành vô dụng như một kho tàng chìm dưới đáy biển hay chôn vùi giữa rừng hoang mà sự tìm gặp chỉ hoàn toàn dựa vào may rủi.

Xem Thêm ==>

Phát Triển Thư Viện Tại Miền Nam Trước 1975

 


 

Lâm Vĩnh Thế, M.L.S.

Cưu Chủ Tịch Hội Thư Viện Việt Nam

Nhiệm kỳ 1974-1975

 

            Bài viết nầy phần lớn dựa vào ký ức của người viết vì tài liệu chính thức cũng như các thống kê về thư viện của VNCH hiện nay phần lớn không còn tìm thấy nữa.  Rất may là phần lớn những số báo của Thư Viện Tập San, cơ quan ngôn luận chính thức của Hội Thư Viện Việt Nam của Miền Nam, xuất bản trước ngày 30-4-1975, vẫn còn giữ được nên người viết cũng nắm được một số dữ kiện và số liệu về tình trạng thư viện tại Miền Nam.  Người viết rất mong được độc giả bổ túc những thiếu sót cũng như giúp đính chính những lầm lẫn.

Xem Thêm ==>

Tham Khảo Trong Một Thư Viện Trung Học

 

 

Lâm Vĩnh-Thế

 

            Tham khảo là một công tác quan trọng trong thư viện.  Nó cung cấp một loạt dịch vụ cần thiết và có ích lợi cho độc giả.  Nhiều người quan niệm rằng tham khảo là hoạt động thuộc hàng cao cấp nhất của thư viện, đòi hỏi ở người quản thủ một khả năng chuyên môn cao độ nhất.  Ở Việt Nam hiện nay, vai trò của công tác tham khảo trong thư viện chưa được thể hiện đúng mức vì 2 lý do chính yếu là sự khiếm khuyết trầm trọng về sưu tập và nhân sự chuyên môn.  Riêng tại các thư viện học đường, ngoài sự yếu kém của bộ sưu tập, ta còn chứng kiến cảnh các giáo sư / quản thủ thư viện đóng vai trò một anh chàng 3 đầu 6 tay một cách khổ sở.  Công tác tham khảo trở thành một gánh nặng quá đáng cho họ.  Tuy nhiên, phải nhận rằng gánh nặng này lại rất quyến rũ và chúng ta có thể đoan chắc rằng không một vị quản thủ thư viện học đường nào lại từ nan công tác khó khăn nhưng đầy hứng thú và mang lại nhiều thỏa mãn nhất này.  Bài này được viết ra để nêu lên một vài ý kiến về 2 vấn đề căn bản là sưu tập tham khảo và dịch vụ tham khảo dựa trên một số kiến thức thuộc phạm vi lý thuyết cũng như một số kinh nghiệm thực tế thâu nhận được qua mấy năm làm quản thủ thư viện tại trường Trung Học Kiểu Mẫu Thủ Ðức.

Xem Thêm ==>

Thư Viện Trường Trung Học Kiểu Mẫu Thủ Ðức

 


Lâm Vĩnh Thế

I.             Cơ Sở

1.    Trụ sở:

Thư Viện trường Trung Học Kiểu Mẫu Thủ Ðức (THKMTÐ) được đặt tại một căn phòng rộng, ở tầng trệt của toà nhà B, giữa Phòng Thính Thị và Phòng Canh Nông. Ðó là một trong những căn phòng rộng nhất của nhà trường, chiều dài 20m, chiều ngang 10m, chiều cao 5m, chung quanh toàn cửa sổ bằng kiếng, trên trần có đủ hệ thống đèn điện và quạt máy.


Xem Thêm ==>

 

Tài Liệu Việt Học Tại Ðại Học Cornell

 


Lâm Vĩnh Thế

 

            Viện Ðại Học Cornell, tọa lạc tại thành phố Ithaca, tiểu bang New York, là một trong những viện đại học nổi tiếng nhứt của Hoa Kỳ.  Ðể phục vụ việc giảng dạy, nghiên cứu và học tập của ban giảng huấn và sinh viên, viện đại học nầy có một hệ thống thư viện rất lớn (gồm trên 20 thư viện; hệ thống nầy được xếp vào một trong 10 hệ thống thư viện đại học – nghiên cứu lớn nhứt của Hoa Kỳ) với một sưu tập khổng lồ là trên 7 triệu tài liệu in (printed materials, gồm cả sách và tạp chí).  Ðó là chưa kể đến các loại tài liệu khác như vi phẩm (microforms, gồm cả microfilm = vi phim, microfiche = vi phiếu, vv), tài liệu thính thị (non-book materials, AV materials, vv), bản đồ, vv.   Thư viện lớn nhứt trong hệ thống nầy là Thư Viện Olin/Kroch (Asia Collection) với tổng số tài liệu in là trên 3 triệu.

Xem Thêm =>

Thứ Tư, 6 tháng 10, 2021

Thư Viện Cổ Tại Alexandria

 


Lâm Vĩnh-Thế

(Ðã đăng trong Thư viện tập san, Số 20, Ðệ I TCN năm 1974, tr. 3-11)

 

            Lịch sử thư viện thời cổ đã bắt đầu cách đây gần 5.000 năm, cùng một lúc với sự xuất hiện của chữ viết hình đinh của người Sumerians ở vùng Lưởng Hà Châu.  Các thư viện trong các đền thờ của những người này đã từng chứa các sổ sách thương mại, bài tập về văn phạm, sách toán, khái luận về y học và chiêm tinh, và các sưu tập về thánh ca, kinh kệ và phù chú.1 Sau người Sumerians là người Babylonians rồi đến người Assyrians đều có xây dựng thư viện tại vùng đất phì nhiêu nầy.  Tên tuổi của vị vua Ashurbanipal (668-626 BC) của người Assyrians được ghép liền với thư viện hoàng gia nổi danh tại kinh đô Nineveh.  Cùng lúc đó, người Ai Cập cũng xây dựng nhiều thư viện trong các cung điện cũng như đền thờ của họ.  Vua Rameses II (khoảng 1300 BC) được biết đã có một thư viện gồm khoảng 20.000 cuộn chỉ thảo trong cung điện của ông tại Thebes.2 Tuy nhiên phải đợi đến đầu thế kỷ thứ 4 BC ta mới thấy xuất hiện tại Ai Cập 1 thư viện khổng lồ của nền văn minh Hy Lạp.  Thư viện nầy được xây dựng tại thành phố Alexandria, tân kinh đô của Ai Cập.  Bài này cố gắng tóm lược những nét chính của thư viện đó.


Xem Thêm ==>

Thứ Hai, 22 tháng 3, 2021

Biên Mục Chủ Đề Tăng Cường Với Các Dự Án TOC (Table of Contents)

 


Lâm Vĩnh-Thế

 

Đây là tài liệu thực hiện với phần mềm PowerPoint về vấn đề Biên Mục Chủ Đề Tăng Cường Với Các Dự Án TOC (Table of Contents) mà tác giả đã thuyết trình tại Thư Viện Khoa Học Tổng Hợp Thành Phố Hồ Chí Minh vào ngày 04-11-2015.


Xem Thêm ==>



Thứ Bảy, 20 tháng 3, 2021

Tiêu Đề Đề Mục Trong Công Tác Biên Mục Và Hệ Thống LCSH


Lâm Vĩnh-Thế

 

Đây là bài tham luận của tác giả đóng góp cho cuộc Hội Thảo Toàn Quốc về vấn đề Tiêu Đề Đề Mục do Thư Viện Quốc Gia và Vụ Thư Viện đồng tổ chức vào cuối tháng 11-2008 tại Hà Nội.



Xem Thêm ==>


Dịch Vụ Thư Viện Đại Học: Kinh Nghiệm Đại Học Saskatchewan, Canada

 


 

Lâm Vĩnh-Thế

 

Đây là tài liệu thực hiện bằng phần mềm PowerPoint về Dịch Vụ Thư Viện Đại Học mà tác giả đã sử dụng trong việc thuyết trình tại Thư Viện Quốc Gia Việt Nam, Hà Nội vào ngày 21-07-2005, và sau đó tại Thư Viện của Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên Thành Phố Hồ Chí Minh vào ngày 29-07-2995.


Xem Thêm ==>

Thứ Sáu, 19 tháng 3, 2021

Khóa Huấn Luyện Biên Mục Mô Tả và Môn Loại 26/10/2015 -- 30/10/2015 Tại Đại Học Trà Vinh

 

Lâm Vĩnh-Thế

Phạm Thị Lệ-Hương

 

Đây là tài liệu giảng dạy sử dụng trong Khóa Huấn Luyện về Thư Viện Học cho nhân viên thư viện của Trường Đại Học Trà Vinh và một số trường đại học khác trong vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long trong thời gian một tuần lễ, từ ngày Thứ Hai 26-10 đến ngày Thứ Sáu 30-10-2015.




Xem Thêm ==>


Thứ Năm, 30 tháng 6, 2016

Góp Ý Về Tiêu Đề Đề Mục


Lâm Vĩnh Thế


(Đã đăng trong Bản Tin Điện Tử Thư Viện Đại Học Khoa Học Tự Nhiên Tp Hồ Chí Minh, số 1-2001, tại đia chỉ Internet sau đây: http://www.glib.hcmuns.edu.vn/news_vi/2001-1.jsp )

Theo dõi Bản Tin Điện Tử (sau đây, xin dùng chữ tắt là BTĐT) của Câu Lạc Bộ Thư Viện từ mấy năm nay, tôi rất vui mừng nhận thấy các bạn đồng nghiệp trong nước đặc biệt lưu tâm về vấn đề tiêu đề đề mục (sau đây, xin dùng chữ tắt là TĐĐM). Tôi xin được phép đóng góp một vài ý kiến với các bạn về vấn đề nầy